Mondelinge vraag inzake de nachtvluchten over Libië

Mevrouw Karolien Grosemans aan de minister van Landsverdediging over "de nachtvluchten over Libië" (nr. 4783)

Karolien Grosemans: Mijnheer de minister, tot vrijdag 13 mei voerden wij enkel overdag luchtbombardementen uit in Libië. Sinds kort zijn onze F-16-vliegtuigen ook ’s nachts actief. Dat kan in het kader van VN-resolutie 1973. De reden waarom er nu pas nachtvluchten worden uitgevoerd, ligt bij technische aanpassingen die moesten worden uitgevoerd op de luchtmachtbasis van Araxos. 

Welke infrastructuurwerken zijn er op de basis precies gebeurd, zodat de nachtvluchten mogelijk werden? Door wie werden de werken bevolen? Wie draait op voor de kosten?

Waarom duurde het zo lang, vooraleer de startbaan in orde was? We waren toch al twee maanden aanwezig in Araxos?

In hoeveel vlieguren voorziet u voor de nachtvlucht in het luchtruim van Libië? Hoe staan die in verhouding tot de dagvluchten?

Is er nu meer personeel nodig op de basis van Araxos, nu er zowel dagvluchten als nachtvluchten plaatsvinden?

Zijn er ten slotte risico’s of nadelen bij nachtvluchten voor onze F-16-vliegtuigen? Zijn er misschien voordelen?

Minister Pieter De Crem: Mijnheer de voorzitter, waarde collega’s, in het Belgische operatieplan voor de opdracht in Libië staat duidelijk vermeld welke richtlijnen moeten worden gevolgd om de burgerbevolking maximaal te beschermen. Sinds het begin van de operaties werd door ons land een red card holder in het combined operations center te Poggio Renatico in plaats gesteld. Hij moet waken over de inzet van onze middelen. Tot 5 april werd de RCH bijgestaan door een juridische raadgever om zijn opdracht voor te bereiden.

De red card holder is ermee belast om de richtlijnen, voorzien voor het beschermen van de burgerbevolking, te allen tijde te laten respecteren door de Belgische F-16’s. Daarvoor heeft hij duidelijke richtlijnen ter beschikking voor targeting en engagement. Anderzijds heeft ook de piloot een volledige controlelijst, een checklijst ter beschikking die hij dient na te leven vooraleer hij de wapensystemen mag en kan inzetten op het doel.

Sinds 7 april zijn de aard en de types van de gronddoelen geëvolueerd. Onze vliegtuigen worden ook ingezet op voertuigen die vaak worden gebruikt door de Kadhafistrijdkrachten en –getrouwen, evenals op gebouwen die als materiaal- of munitiedepots kunnen worden gebruikt en ten slotte op militaire communicatiecentra of bunkers die dienen voor het commando. Het spreekt voor zich dat de risico’s op collaterale schade vóór elke aanval steeds zo gedetailleerd als mogelijk worden bestudeerd.

In geval van enige twijfel wordt de opdracht onmiddellijk afgebroken, aborted, opgeschort of uitgesteld. Een potentiële collaterale schade, die zou kunnen worden opgelopen door de burgerbevolking, kan ertoe leiden dat de aanval helemaal niet meer wordt uitgevoerd. Dankzij deze strikte toepassing van de opgelegde procedures aan en door de Belgische militairen heeft het departement Defensie tot op heden geen collaterale schade veroorzaakt.

Wat de nachtvluchten vanuit Araxos betreft, kan ik stellen dat de werken aan de Griekse luchtmachtbasis sinds lang door de Griekse luchtmacht waren gepland. Zij zijn ondertussen volledig op Griekse kosten uitgevoerd en zij waren al in uitvoering vóór de ontplooiing van het Belgische detachement te Araxos. Er zijn ook geen extra kosten voor de Belgische Defensie met betrekking tot de werkzaamheden.

Sinds 21 maart tot de opening van de hoofdlandingsbaan op 11 mei jongstleden gebruikten onze F-16’s de secundaire landingsbaan met de gekende beperking dat op deze piste geen nachtvluchten konden worden uitgevoerd. De secundaire landingsbaan was immers te smal en niet uitgerust met de voor onze F-16’s vereiste nachtverlichting. Er worden geen bijkomende vlieguren vooropgesteld voor de nachtvluchten omdat het vluchtschema gewoon werd verplaatst van dag- naar nachtvluchten met maximum 4 opdrachten in een periode van 12 uur. Deze flying-windowperiode van 12 uur kan willekeurig overdag of ’s nachts worden gepland.

Ten slotte zijn er geen bijkomende risico’s voor onze piloten of andere nadelen in het kader van de nachtvluchtenoperatie. De Belgische piloten worden immers voor dit soort nachtoperaties opgeleid en getraind. Ook in België worden er twee dagen per week aan nachtvluchten besteed.

Met betrekking tot de luchtmachtbasis van Araxos, de veiligheid wordt gegarandeerd door de Griekse Force Protection Forces. De Griekse FPF zijn goed getraind en uitgerust en zoals in elk NAVO-land georganiseerd om versterkingsmaatregelen te nemen in het geval van verhoogde dreiging.

Om de verbinding en de samenwerking met de Griekse PFP te garanderen zijn er bovendien 2 militairen van de Belgische militaire politie samen met het detachement F-16 in Araxos ontplooid.

Bovendien heeft het detachement tot twee keer bezoek gehad van enkele agenten-raadgevers van de NATO Allied Command Counterintelligence. Zij evalueren de genomen veiligheidsmaatregelen en doen indien nodig aanbevelingen.

Tijdens het tweede bezoek hebben deze agenten laten weten dat ze tevreden waren met de genomen maatregelen.

Op de basis van Araxos is een operationele Griekse F-16-basis waar het probleem van de Foreign Object Damage wel degelijk zeer ernstig wordt genomen door de lokale diensten van het vliegveld. Dagelijks worden de nodige maatregelen genomen om een dergelijke FOD te vermijden op alle taxiwegen en op de landingsbanen.

De maatregelen in Araxos, genomen in Araxos, zijn gelijkaardig met de Belgische, zoals ze zijn beschreven in de F-16 operationele procedures.

Er zijn FOD-roosters beschikbaar en dagelijks worden de taxiwegen en de pistes geborsteld met speciale borstelwagens.

De bestaande procedures worden nageleefd door de vliegtuigen zowel als door de andere voertuigen om de FOD maximaal te voorkomen.

Tot op heden is het detachement zeer tevreden van de algemene samenwerking met de Grieken.