Mondelinge vraag inzake de heidebrand in Helchteren

25 april 2012

Mondelinge vraag van mevrouw Karolien Grosemans aan de minister van Landsverdediging over "de heide- en bosbrand in Helchteren" (nr. 11000)

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik heb gemerkt dat verschillende fracties over het onderwerp vragen stellen. De Open Vld stelt zelfs twee vragen. Het gaat dan ook over 500 hectare waardevol natuurgebied, dat in vlammen is opgegaan.

Mijnheer de minister, op maandag 16 april 2012 brak op het militair schietterrein in Houthalen-Helchteren een bosbrand uit. Er waren verschillende heidebranden. Er zijn zelfs vijf tot acht brandhaarden gesignaleerd.

Het ontstaan van de brand kwam er vermoedelijk door schietoefeningen van het privébedrijf FN Herstal.

Mijnheer de minister, ik heb ter zake enkele vragen.

Kunt u meer uitleg geven bij het voorval? Kunt u de oorzaak bevestigen? Kunt u iets meer zeggen over de acht brandhaarden? Het is immers bijzonder straf dat op acht verschillende plaatsen brand uitbrak.

Onder welke voorwaarden of criteria mogen privébedrijven van militaire oefenterreinen gebruikmaken?

Kan u mededelen hoe vaak die privébedrijven gedurende de voorbije vijf jaar de militaire oefenterreinen gebruikten? Kunt u, indien mogelijk, ook vermelden hoeveel keer per jaar zulks gebeurt?

Krijgt Defensie een financiële compensatie voor het laten gebruiken van die terreinen? Zo ja, hoeveel bedraagt die financiële compensatie?

Een andere, belangrijke vraag is de volgende. Welke maatregelen worden door Defensie genomen, om bos- en heidebranden op militaire domeinen te vermijden? Met andere woorden, op welke manier wordt de veiligheid gegarandeerd?

Het is immers ook niet de eerste keer dat bij dergelijke schietoefeningen een brand ontstaat. U krijgt de voorbije tijd veel post van burgemeester Yzermans. Eerst schreef hij u aan over het asielcentrum. Nu heeft hij weer een brand te melden. Hij heeft het niet gemakkelijk.

Heeft de brand financiële repercussies voor Defensie? Met andere woorden, kunt u een bedrag op de schade plakken? Voor wie zijn de kosten? Betaalt Defensie de schade of worden de kosten op het privébedrijf verhaald?

Op hoeveel worden de exacte schade begroot, veroorzaakt door deze heidebranden, alsook de herstellingskosten om de heide in zijn oorspronkelijke staat te herstellen?

Op welke manier wordt de veiligheid bij dergelijke schietoefeningen door privébedrijven gegarandeerd?

Moeten in de toekomst de criteria inzake de vergunning van dergelijke schietoefeningen door Privébedrijven, worden aangepast?

Minister Pieter De Crem: Mijnheer de voorzitter, collega’s, het incident op 16 april in Helchteren heeft plaatsgevonden ten gevolge van het vuren door de firma Forges de Zeebrugge FZ. Die firma beschikt sinds juni 2004 over een langlopende concessie voor het gebruik van het schietveld. In het woordenboek is een schietveld een veld waarop kan geschoten worden naar een doel. In dat kader had de firma via de vastgestelde procedure de toelating gekregen om een salvo af te vuren van 19 rockets, ongeleid projectiel. Na het afvuren van het salvo rond 13.24 uur werden rookpluimen waargenomen en twee brandhaarden geteld, waarop de brandweervoertuigen van Defensie werden ingezet. Iets later werden bijkomende brandhaarden opgemerkt en werd er versterking gevraagd aan de burgerkorpsen van Bree en Genk. Bij aankomst van die laatsten werd er gestart met het blussen van de grootste haard, die rond 15 uur onder controle was. Vervolgens werden de kleinere haarden aangepakt en nageblust. Om 17.15 uur werd een laatste controle uitgevoerd en werd het terrein vervolgens veilig verklaard.

Gezien de specificiteit van schietproeven mogen privébedrijven testen uitvoeren op militair terrein, nadat ze een domaniale concessie hebben verkregen. In die concessie staan de voorwaarden opgesomd waaraan moet worden voldaan op zowel administratief als financieel vlak, waaronder de verplichting om een brandverzekering te sluiten. Alle gebruikers van het schietveld dienen een schootsaanvraag in te dienen conform de geldende veiligheidsvoorschriften. In de aanvraag worden onder meer de gebruikte munitie, het aantal, de wijze van lancering en de mogelijke tijdstippen van uitvoering opgesomd. Het afvuren van munitie is enkel mogelijk na voorafgaand akkoord van de veiligheidsofficier. Voor alle gebruik door derden dient er een cijns te worden aangerekend en gebruikskosten om de bijkomende kosten voor Defensie te dekken. De kosten gelinkt aan de interventie van de hulpdiensten, dienen betaald te worden door de gebruikers.

Het schietveld te Helchteren werd de afgelopen vijf jaar respectievelijk vier dagen in 2007 en 2008, drie dagen in 2009, zes dagen in 2010 en 2011 gebruikt door privébedrijven. In 2012 gebeurde dat eenmaal vóór het incident van 16 april.

Er is slechts een langlopende concessie voor schiettesten toegekend te Helchteren, met name aan Forges de Zeebrugge.

Daarnaast kunnen er ook punctueel kortlopende concessies voor schiettesten verleend worden indien voldaan wordt aan alle voorwaarden.

Op alle militaire schietterreinen samen werden de laatste vijf jaar in totaal 88 schootsproeven georganiseerd door privéfirma’s. In 2007 waren het nog 65 testdagen, in 2008 waren het er 6 en in 2009 gaat het om 4 dagen. In 2010 waren dat in totaal 6 dagen en in 2011 in totaal 7 dagen.

Vanaf 2008 werden de tests door de firma Mécar stopgezet in Elsenborn. Momenteel vinden de testproeven plaats voor CMI, FN Herstal, Mécar en Forges de Zeebruges.

Sinds 1999 heeft Defensie een samenwerkingsovereenkomst voor het natuur- en bosbeheer op de militaire domeinen, waarin tevens specifieke modaliteiten betreffende brandbeveiliging in de kampen en op de schietvelden worden beschreven. Voor elk terrein wordt op lokaal vlak overlegd, indien nodig geoefend en wordt de brandbeveiliging bijgestuurd.

Meer specifiek voor het schietveld te Helchteren zijn volgende maatregelen reeds preventief genomen en dus ook in uitvoering: de aanleg en het onderhoud van brede brandwegen, de begrazing waarbij schapen op het terrein worden gelaten om de vegetatie, voornamelijk gras, weg te eten, plaggen, maaien, loofhoutsingels in plaats van naaldhout aan de buitenranden, de organisatie van terreinverkenning met burgerbrandweer en preventief branden, de postcrashmanagement- en oriëntatieoefeningen samen met de burgerhulpdiensten op het militaire domein, beperking van de schietactiviteiten volgens een brandwaarschuwingsindex. Ten slotte is er op het schietterrein permanentie van één persoon, 24 uur op 24 en zijn er tijdens de openingsuren van het schietveld steeds twee crews en brandweerwagens aanwezig.

Bijkomende maatregelen worden opgelegd voor het afvuren van rockets. Zo zal in de toekomst simultaan aan de volgende voorwaarden moeten worden voldaan op de schootsdag. Het dient de laatste drie dagen voor het vuren geregend te hebben, minimaal een liter per vierkante meter. De luchtvochtigheidsgraad dient minimaal 60 % te zijn. De wind moet minder dan vijftien kilometer per uur bedragen. Het rocketvuren dient plaats te vinden voor 10.30 uur lokale tijd en de gevolgen van de ochtenddauw moeten nog aanwezig zijjn. Een bijkomende brandweerwagen en crew dienen aanwezig te zijn, wat het totaal van crews en voertuigen op drie stuks brengt. In het inzetten van bijkomende viervoeters is niet voorzien.

De gevolgen voor de flora waren beperkt. De brand werd door de wind aangewakkerd, waardoor er geen sprake is van een brand in de diepte. De wortels van de heide zijn intact gebleven en die plantensoort zal regenereren. De fauna en de natuur zullen zich herstellen.

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord.

Volgens de getuigende burgemeester zou er al verscheidene keren brand zijn uitgebroken, vandaar ook mijn vraag.

Ik hoor dat er al veel maatregelen zijn genomen. Misschien kan men nog eens met de veiligheidsofficier vergaderen om de maatregelen te herbekijken en de brandbeveiliging op punt te stellen.

Ik hoop dat er geen schapen gewond zijn geraakt.