Mondelinge vraag inzake de testcase in het kader van de screening op posttraumatische stressstoornissen

8 juli 2015

Mondelinge vraag van mevrouw Karolien Grosemans aan de minister van Defensie, belast met Ambtenarenzaken, over "de testcase in het kader van de screening op posttraumatische stressstoornissen" (nr. 5702)

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, in de commissievergadering van 22 april hebt u naar aanleiding van mijn vraag over de problematiek van posttraumatische stressstoornis gezegd dat Defensie deze problematiek van nabij volgt en dat er op dat moment werd gewerkt aan een tweeledig programma. Dat programma zou toelaten om militairen die tijdens een buitenlandse missie aan kritische incidenten worden blootgesteld, na hun terugkeer op individuele basis te onderzoeken en om systematisch alle militairen te screenen op het einde van een zending. Een eerste testcase zou snel van start gaan.

Mijnheer de minister, ik wil aan de hand van volgende vragen om een stand van zaken vragen.

Is hierover meer nieuws? Over welke militairen gaat het precies? Wij sluiten immers een aantal missies af, althans voorlopig.

Als er al werd gecommuniceerd ten aanzien van de militairen, hoe reageert het militair personeel dan op deze testcase? Zijn zij al op de hoogte ervan? Is er al in een planning en een timing voorzien voor de testcase?

Hebt u al zicht op de inhoudelijke uitwerking ervan? Voor wie is het bedoeld, wat houdt het in en wie zal het uitwerken?

Wanneer worden de eerste resultaten verwacht?

Minister Steven Vandeput (in het Frans): Het begrip psychische stoornissen betreft ziekten, tekenen en symptomen die verband houden met stoornissen of ziektebeelden die in de internationale classificaties beschreven zijn. Met die aspecten wordt er rekening gehouden bij het opstellen van een medisch profiel. Als de tekenen, symptomen of ziekten tot individuele disfuncties leiden, moeten sommige militairen voor de militaire commissie voor geschiktheid en reform verschijnen, die besluit welke loopbaanmogelijkheden er voor de betrokkenen nog bij Landsverdediging overblijven. Het ontslaan van een medewerker is de laatste stap, wanneer alle mogelijkheden inzake herinschakeling en wedertewerkstelling uitgeput zijn.

(In het Frans:) Ik besteed bijzondere aandacht aan de militairen die na een missie terugkeren. Ik heb het stafdepartement Well-being gevraagd een test ter zake te ontwikkelen.

Om de posttraumatische stresstoornissen bij militairen op te volgen en indien nodig op te vangen, volgt Defensie een duaal spoor op basis van de eventuele individuele blootstelling aan stress, enerzijds, en op basis van de aard van de zending met een potentieel verhoogd risico op stress, anderzijds.

Wat betreft de maatregelen genomen in het kader van een zending met potentieel verhoogd risico op stress, wordt de piste gevolgd van een adaptatiesas aan het einde van de zending. Het adaptatiesas laat aan alle militairen van het betrokken detachement toe om een optimale terugkeer in de familie te realiseren en de operationaliteit voor toekomstige zendingen te garanderen.

Dit wordt — en dan heb ik het over een weliswaar heel beperkte testcase — bijvoorbeeld vandaag toegepast aan boord van het schip Godetia, dat na de operatie in de Middellandse Zee in steun van Frontex, terugvaart richting Zeebrugge. De bemanningsleden die aan stress werden blootgesteld of die aan trauma's lijden, krijgen hulp en bijstand van de ingescheepte medische ploeg en van de mentale raadgevers. Als blijkt dat een militair nog steun nodig heeft na zijn terugkeer in België, wordt op initiatief van de betrokken militair of van de medische keten voor een opvolging gezorgd zolang dat nodig is.

Bij mijn bezoek aan de Godetia heb ik inderdaad vastgesteld dat, terwijl men normaal zou denken dat een confrontatie met geweld voor stress zou kunnen zorgen, ook de confrontatie ter plaatse met het leed van wie werd gered een impact kan hebben op de gemoedstoestand van de militairen. In dat kader werden al tijdens de operatie bijzondere maatregelen genomen, maar wij hebben beslist om er bijzondere aandacht aan te besteden bij de terugkeer, die in een ietwat meer ontspannen sfeer verloopt.

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, ik ga het nog even hebben over die testcase waarover ik het had in mijn vraag.

Volgens mij zijn er twee mogelijkheden. Ofwel wordt die testcase negatief onthaald en zeggen de militairen dat er geen nood aan is. Maar ook dan lijkt het mij nog altijd heel erg positief dat er een testcase plaatsvond en de minister zijn nek heeft uitgestoken om te onderzoeken of er nood aan is. Ofwel wordt die testcase positief onthaald en daar ga ik eerlijk gezegd ook van uit.

Ik spreek vaak met militairen en ik heb ook vernomen dat op de Godetia verschillende militairen heel harde beelden hebben gezien. Ik meen dat de militairen dit heel positief zullen vinden en zullen aanvoelen dat er veel waardering is voor hun werk. Waarvoor dank.