Mondelinge vraag inzake de vervanging van de F-16-jachtvliegtuigen (2)

19 april 2017

Mondelinge vraag van mevrouw Karolien Grosemans aan minister van Defensie, belast met Ambtenarenzaken, over "de vervanging van de F-16-jachtvliegtuigen" (nr. 17007)

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, mijn vraag dateert van 3 maart. Ik vraag daarin naar een stand van zaken in verband met het dossier van de vervanging van de F-16- jachtvliegtuigen.

Er zijn ondertussen al verschillende stappen gezet. We hebben de Request for Government Proposal al overlopen in de commissie. Die is ondertussen uitgestuurd en ook in alle transparantie op uw website gepubliceerd. Ik heb de vraag toch behouden omdat ik het een enorm belangrijk dossier vind en omdat ik ook zeer tevreden ben dat er zoveel stappen voorwaarts zijn gezet. Zoals collega Wouter De Vriendt daarnet al aanhaalde, verscheen er vanmiddag echter een Belgabericht met als titel “Misnoegd Boeing niet langer kandidaat”.

In verband met de stand van zaken in dit vervangingsdossier zou ik u graag uw mening willen vragen. Er staat te lezen dat de constructeur van de F-18 Super Hornet bekend heeft gemaakt dat hij niet meer wenst deel te nemen. De constructeur hekelt de bevooroordeelde spelregels. Hij zegt: “Na het bestuderen van de vraag betreuren we dat we geen mogelijkheid zien om met de extreem capabele en kostenefficiënte Super Hornet te wedijveren op een echt gelijk speelveld.” 

Daarover zou ik graag uw mening kennen. Welke informatie heeft u hierover intussen? 

Wat mij vreemd lijkt, is dat we toch een government to government overeenkomst hebben. We kopen van de regering en hier krijgen we de mening van de constructeur. Dat vind ik vreemd. Wij hebben het voorstel aan de regering gevraagd. Dan lijkt het mij dat de regering hierin een beslissing heeft genomen. Misschien kunt u daarover meer uitleg geven.

Minister Steven Vandeput (N-VA): Collega’s, dit is een samengevoegde vraag, waarvan het antwoord uitgebreid werd voorbereid. Sta me toe wat meer tijd te nemen om een en ander te verduidelijken. Ik denk dat de collega’s daar niet boos om zullen zijn. Op die manier kan ik alvast antwoorden op eventuele vragen die anders straks nog zouden worden ingediend en pas over twee weken behandeld kunnen worden.

De regering gaf op 17 maart 2017 het groen licht om het proces voor de vervanging van de F-16’s van de Luchtcomponent op te starten. De Request for Government Proposal (RfGP) werd op 20 maart aan de vijf betrokken staatsagentschappen overgemaakt. Zoals de vraagsteller al aanhaalde, handelen wij in principe met staatsagentschappen.

Ik benadruk nogmaals dat we aan het begin staan van een Request for Government Proposal en dat we daarover geen enkele uitspraak kunnen doen. Iedereen mag zeggen wat hij wil, maar ik houd me aan de officiële informatie. Als die geanalyseerd is, zullen we die uitvoerig kunnen bespreken.

Dat wil dus zeggen dat wie vragen heeft over onder meer het tijdsverloop van de procedure, die informatie in de RfGP kan terugvinden. U weet waar u die kunt terugvinden. Indien niet, het is een website waar mijn naam in staat.

De vijf staatsagentschappen hebben alle vijf gereageerd op de uitnodiging van 20 maart om hun dossier op te halen en op 21 maart hebben wij de RfGP bekendgemaakt. Tot gisteravond hebben wij van geen enkel agentschap opmerkingen gehoord met betrekking tot de RfGP.

De buitengebruikstelling van de F-16 zal worden gespreid over de periode 2023-2028, naarmate de vliegtuigen het einde van hun levensduur bereiken. De levering van de nieuwe toestellen is gewenst tussen 2023 en 2030, maar de gedetailleerde kalender zal worden vastgelegd in het af te sluiten intergouvernementeel akkoord. 

Vorige week was er ook weer nieuws over een levensduurverlenging van de F-16. Ook daarover zullen uiteraard een heel pak vragen komen. Ik vond dat ook wel interessant om te lezen. Ik kom daar echter opnieuw bij de antwoorden die ik met betrekking tot de levensduurverlenging van de F- 16 al eerder heb gegeven. De types waarvoor wordt aangegeven dat de States ze effectief langer zullen aanwenden of langer zullen blijven ondersteunen, zijn de types van Block 50 en 50+; dat zijn niet de types die door België worden gebruikt, want die zijn van type A/B, die dateren van de jaren 70 en 80. De aankondiging die door Lockheed is gedaan over de levensduurverlenging van de F-16 is dus jammer genoeg niet toepasselijk op onze eigen vloot.

Wat kan ik u vertellen over het nieuws dat wij allemaal via Belga hebben kunnen vernemen? Ik heb het daarnet al gezegd: gisteren hebben wij rond 19.15 uur het dossier van de beantwoording afgerond. Op dat ogenblik was de zin dat wij van geen enkel agentschap een opmerking hadden gehoord, nog altijd correct.

De gebeurtenissen hebben zich voorgedaan tussen 19.15 uur gisterenavond en vanochtend 10.00 uur of 10.30 uur. Is daar een aanleiding voor? Ja, want vandaag was een formele dag van het ACCaP-team, het vervangingsteam, met de verschillende staatsagentschappen. Mij werd juist bevestigd dat vanochtend vijf agentschappen aanwezig waren op die bijeenkomst (lees vier in plaats van vijf op vraag van de spreker, red.). Vijf agentschappen (lees vier in plaats van vijf op vraag van de spreker, red.), niet vijf constructeurs.

In eerste instantie hebben wij er kennis van kunnen nemen via Belga, eerst Franstalig en daarna in vertaling. Ik vind het niet fijn om dat te lezen, laat mij daar duidelijk over zijn: u heeft het voor zichzelf al kunnen nakijken, maar wij organiseren echt wel een wedstrijd in dit verhaal.

Het Belgabericht is gebaseerd op een mail van de heer henk.vervaeke [at] porternovelli.be, dus niet Boeing zelf, maar een vertegenwoordiger van Boeing in België. Gisterenavond is er uiteindelijk een telefoongesprek geweest tussen de mensen van het ACCaP-team, de Air Component Commander en de vicepresident van Boeing, die zelf het initiatief heeft genomen om rechtstreeks contact op te nemen en aan te kondigen dat ze zouden afzien van deelname. Van de inhoud van dat gesprek zal een transcriptie worden gemaakt en we zullen dat bespreken achter gesloten deuren, zo dat nodig is. De inhoud van dat gesprek komt niet overeen met de berichtgeving die daarover vandaag is gebeurd.

De heer Vervaeke schrijft een aantal dingen die formeel worden ontkend door de mensen die telefonisch met Boeing contact hebben gehad. Volgens hen zei Boeing effectief dat het niet meedeed omdat het zijn kansen te laag inschat. Bottomline was dat eigenlijk het verhaal. Het is hier belangrijk om de brontekst er even bij te nemen.

“Boeing informed the Belgian government that it will not participate in its bidders conference today, nor respond to the request for proposals for a new fighter aircraft. We regret that after reviewing of the request we do not see an opportunity to compete on a truly level playing field with the extremely capable and cost-effective F/A-18 Super Hornet. This decision allows Boeing to concentrate its efforts and resources on supporting our global customers, securing new orders and investing in technology and systems required to meet the threats of today and tomorrow. Where there is a full and open competition we look forward to bringing the full depth and breadth of the Boeing company to our offer, said Gene Cunningham, vice-president BDS Global Sales.”

Dat is eigenlijk het bericht op basis waarvan het Belgabericht geproduceerd is en dergelijke meer.

Komt het Frans helemaal overeen met de tonaliteit van de Engelse tekst? Ja en neen. In elk geval zitten hier twee verwijzingen in. Ze zeggen dat er geen level playing field is en dat er een full and open competition zou moeten zijn. Dat zijn ook woorden die ik niet graag hoor, laat mij daarover heel duidelijk zijn. Ook ik zal daarover dus wat tekst en uitleg vragen, wanneer ik daartoe de kans krijg. Ik wil weten wat zij kunnen aanbrengen om hun beweringen te staven.

Feit is – dat is mijn formele houding vandaag – dat, zoals ik al gezegd heb, wij handelen met vijf staatsagentschappen. Vanochtend zijn vijf staatsagentschappen aanwezig geweest bij de vragensessie in verband met de RfGP (lees vier in plaats van vijf op vraag van de spreker, red.). Voordat ik verder een positie kan innemen, wacht ik uiteraard op een formeel schrijven van het staatsagentschap wat aangekondigd is. Veel meer kan ik er vandaag niet over zeggen. Ik hoop ook dat ze daar hard zullen maken wat er juist achter de beweringen zit die hier gedaan worden, kennelijk door een vertegenwoordiger in ons land.

Karolien Grosemans (N-VA): Dank u wel, mijnheer de minister.

Dat antwoord had ik niet zien aankomen toen ik vanochtend opstond. Ik dacht dat ik een oubollige vraag zou stellen. De procedure is nog maar net begonnen en is tot nu toe correct verlopen. Ik denk dat het enorm belangrijk is dat we geen procedurefouten maken en dat we dit op deze manier verder aanpakken. Ik wil er nogmaals op wijzen dat we alle vijf staatsagentschappen uitgenodigd hebben in de commissie. Boeing hebben we toen niet gezien. Ze hebben de uitnodiging herhaaldelijk afgewimpeld.

We volgen dit verder op en we zullen hen opnieuw uitnodigen in deze commissie, maar dan achter gesloten deuren, zoals voor de andere staatsagentschappen.