Mondelinge vraag inzake de werkingskost van en de problemen met de NH90

2 april 2014

Mondelinge vraag van mevrouw Karolien Grosemans aan de vice-eersteminister en minister van Landsverdediging over "de werkingskost van en de problemen met de NH90" (nr. 22728)

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, de Nederlandse NH90-helikopters haalden in dit land al meer dan eens de pers, omdat de toestellen met allerlei problemen kampen. Nu zou zelfs de marineversie van het toestel niet tegen zeezout bestand zijn.

Onze Defensie bestelde dezelfde toestellen. In uw reactie herhaalt u echter dat onze NH90-helikopters nieuwere modellen zijn. U meldde eerder al dat de toestellen die Defensie zou ontvangen, nader op punt zouden zijn gesteld en dat alle kinderziektes tegen het moment van de levering zouden zijn weggewerkt. Niettemin maken sommige piloten zich zorgen. Bovendien zouden de werkingskosten van de NH90 hoog oplopen, namelijk tot 20 000 à 25 000 euro per vlieguur. 

Ik zou u daarom de hiernavolgende vragen willen stellen.

Ten eerste, kunt u bevestigen dat de werkingskosten van de NH90 ongeveer 20 000 à 25 000 euro per vlieguur bedragen? Waarom liggen de werkingskosten zo hoog? Welke verschillende kosten zijn in de werkingskosten inbegrepen?

Ter vergelijking: wat waren de werkingskosten per vlieguur van de Agustahelikopter? Wat zijn de werkingskosten per vlieguur van de Seaking?

Ten tweede, kunt u nogmaals bevestigen dat Defensie op dit moment nog geen problemen met haar eigen NH90-toestellen heeft vastgesteld?

Hoeveel vluchten en hoeveel vlieguren, inclusief de vluchten en vlieguren voor trainingen, heeft Defensie al met haar eigen toestellen uitgevoerd? Graag kreeg ik specificatie per type.

Stel dat er alsnog problemen opduiken met de reeds geleverde toestellen, welke mogelijkheden heeft Defensie in dat geval om de problemen aan te pakken? Wat zegt het contract daaromtrent? Wie zal de kosten moeten dragen?

Heeft de fabrikant ooit met u of met Defensie contact opgenomen met betrekking tot de berichten over problemen met toestellen van andere landen, of andersom? Zo ja, wat bleek uit dat contact?

Kunt u oplijsten welke soorten mankementen intussen bij de fabrikant werden gemeld?

Welke maatregelen kunt u treffen indien er zich nog problemen zouden voordoen bij de nog aan ons te leveren toestellen?

U verklaarde op Radio 1 dat u een loyale uitvoerder bent geweest van beslissingen die anderen vóór u hebben genomen, namelijk beslissingen van de regering-Verhofstadt II. Wat is uw eigen mening over de aankoopbeslissing? Was de NH90 de juiste keuze?

Zijn er sinds september 2013 wijzigingen aangebracht aan het leveringsschema van de NFH of van de TTH? Heeft de fabrikant bijkomende vertragingen aangekondigd?

Minister Pieter De Crem: Mijnheer de voorzitter, collega’s, Defensie heeft in 2007 acht NH90-toestellen besteld: vier in de TTH-versie, de Tactical Transport Helicopter, en vier in de NFH-versie, NATO Frigate Helicopter. Op dit moment werden er drie NH90-toestellen geleverd: twee in de TTH-versie en een in de NFH-versie.

De vluchten in België met de eerste twee TTH-toestellen zijn respectievelijk gestart in oktober 2013 en in januari 2014. Tot nu toe hebben die twee toestellen in totaal 240 uren gevlogen, waarvan de helft in België. Het eerste geleverde NFH-toestel wordt momenteel gebruikt voor de contractuele training van de piloten en de technici. Dit toestel heeft sinds zijn levering in augustus 2013 reeds 80 uren gevlogen. De tweede NFH en de derde TTH worden respectievelijk eind april 2014 en begin juni 2014 verwacht. De laatste toestellen zullen in de loop van het tweede semester van 2014 en het eerste trimester van 2015 worden geleverd.

Gezien het beperkt aantal gevlogen uren, is het moeilijk om een nauwkeurige kostprijs per vlieguur te bepalen. Gebaseerd op de ervaringen en informatie van andere naties is de kostprijs per vlieguur gelijk aan deze voor andere moderne helikopters van deze categorie.

Als lid van NAHEMA, NATO Helicopter Management Agency, neemt België samen met de andere NH90-gebruikers regelmatig deel aan verschillende vergaderingen met de industrie. Dit geeft de mogelijkheid om steeds op de hoogte te blijven van alle aspecten van de NH90-programma’s en hun inwerkingstelling.

De gebeurlijke problemen van de andere gebruikers en de door de industrie vooropgestelde oplossingen worden tijdens die vergaderingen uiteengezet en besproken. De aanvaarde oplossingen worden zo snel mogelijk door de industrie geïmplementeerd op de nog te leveren toestellen tijdens de productie of op de reeds geleverde toestellen tijdens latere, specifieke onderhoudsactiviteiten.

De nog te leveren Belgische helikopters zullen bijgevolg nog aangepast worden aan de door de industrie voorziene oplossingen en verbeteringen voor de door andere NH90-gebruikers geïdentificeerde problemen. De in andere landen geïdentificeerde problemen betreffen veelal wat wij zouden kunnen noemen kinderziektes.

Ik dien op te merken dat de Belgische helikopters geleverd worden in de meest recente configuratie, de full optional configuration, dit ten opzichte van de Nederlandse helikopters, die een meaningful operational configuration hadden en die nog niet konden genieten van bepaalde verbeteringen. Verder worden de Belgische NFH’s in Duitsland geassembleerd en niet in Italië, zoals de Nederlandse NFH’s.

De recent vastgestelde problemen zijn zonder impact op de hierboven aangehaalde voorziene schema’s voor de Belgische helikopters. Tot nu toe heeft België geen gebreken vastgesteld bij de toestellen die reeds in gebruik zijn.

In tegenstelling tot de Nederlandse NH90-piloten gebruiken onze bemanningsleden helmen voorzien van de communication earplugs die hen de noodzakelijke bescherming bieden tegen eventuele gehoorschade als gevolg van het omgevingslawaai. Het geluidsniveau van de NH90 is niet hoger dan dat van de andere helikopters van die categorie.

Het productiecontract van de NH90 bevat een waarborgclausule die door België kan worden ingeroepen in geval van gebreken. Indien er zich problemen zouden voordoen met de Belgische toestellen kan er een beroep worden gedaan op deze waarborg. Die voorziet de herstelling of de vervanging van het defecte onderdeel en/of de herstelling van de helikopter op kosten van de firma. Dat is trouwens wat Nederland heeft gedaan voor het corrosieprobleem. In een eerste reactie heeft de constructeur van de NH90 alvast zijn maximale steun toegezegd, onder meer door het opzetten van een specifieke taskforce om deze problemen zo snel mogelijk aan te pakken.

Ten slotte, wens ik nog te melden dat er NH90’s in gebruik zijn in diverse operationele omgevingen. De verslagen betreffende de uitvoering van die verschillende soorten operaties tonen aan dat de NH90 zijn opdrachten inzakesearch and rescue, vervoer van materieel, medische evacuatie of antipiraterij aankan. Ik kan ten slotte nog vermelden dat ik de staf van Defensie opgedragen heb om nauwlettend toe te kijken op de goede uitvoering van het contract.

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden.

Kinderziektes zijn normaal bij het begin van een productie, daar moeten wij niet flauw over doen. Als een marineversie echter niet tegen zeezout kan, dan vind ik dat absoluut geen kinderziekte. Bij Defensie blijven ze er niet gerust in. Dat geldt ook voor mij.

Verder is er nog de kostprijs. Uiteraard zijn de taken inzake search and rescue die zij uitvoeren enorm belangrijk. Die kunnen echter evengoed vervuld worden met een toestel dat een kwart van het huidige toestel kost. U zegt dat u loyaal bent en uitvoert wat contractueel is vastgelegd. Goed, maar dit is gewoonweg niet houdbaar. U trekt ook een rookscherm op rond de werkingskosten per vlieguur. U zegt dat die moeilijk te bepalen zijn. Als wij echter naar de buurlanden kijken kunnen wij ervan uitgaan dat dit effectief 20 000 à 25 000 euro zal zijn. Als wij een toestel aankopen vind ik het heel vreemd dat wij van tevoren niet weten wat de kostprijs van het verbruik zal zijn. Als ik een nieuwe auto koop ga ik uiteraard ook kijken hoeveel die verbruikt.

Minister Pieter De Crem: Men moet een onderscheid maken tussen de aangekondigde en de feitelijke brandstofconsumptie, heb ik vorige week in een of andere krant gelezen.

Karolien Grosemans (N-VA): Ik vind de reactie van sp.a hier ook maar minnetjes. Mag ik ook eens een platte populistische vergelijking maken? Als sp.a dat mag, dan mag ik dat ook. Een vlieguur kost 16 minimumlonen. Dat is een grote zak geld die in zee wordt gegooid. Ik vind het hallucinant.

Ik hoop dat dit een wake-upcall wordt, want dit is echt weer een voorbeeld van een Europees project dat niet goed werkt. Er zijn bijna meer versies dan er helikopters zijn besteld. Samenwerken zou toch kostenbesparend moeten zijn?