Mondelinge vraag inzake het lastenboek voor de opvolger van de A330

24 april 2013

Mondelinge vraag van mevrouw Karolien Grosemans aan de vice-eersteminister en minister van Landsverdediging over "het lastenboek voor de opvolger van de A330" (nr. 17385)

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, tijdens de commissievergadering van vorige week heb ik u om meer uitleg gevraagd over de zoektocht van Landsverdediging naar een opvolger voor de huidige Airbus A330. Over het lastenboek dat in dit kader wordt afgewerkt, kreeg ik graag van u nog wat extra informatie.

Ik heb een aantal vragen.

Wanneer zal het lastenboek zijn voltooid? Welke uiterste datum heeft Landsverdediging vooropgesteld?

Wanneer werd of wordt de request for information verzonden? Naar welke bedrijven wordt deze verzonden en op basis van welke criteria selecteert Landsverdediging de bedrijven?

Welke deadline heeft Landsverdediging opgelegd of zal het departement opleggen aan geïnteresseerde bedrijven voor de aanlevering van oplossingen en prijsoffertes?

Minister Pieter De Crem: Mijnheer de voorzitter, mevrouw Grosemans, collega’s, de Ministerraad heeft ingestemd met mijn voorstel om een overheidsopdracht uit te schrijven voor een meerjarig contract voor de levering van diensten voor het langeafstandsluchtvaarttransport en dit met het oog op het verkrijgen van een prijs voor 1 500 uren per jaar.

Het aantal vluchturen dat minimum dient te worden gerealiseerd, bedraagt 1 250 uur. Na de goedkeuring zal eerstdaags een Europese publicatie gebeuren om geïnteresseerde kandidaten op te roepen hun kandidatuur te stellen. De firma’s die hun kandidatuur wensen in te dienen, moeten uiteraard aan een aantal in het domein van de opdracht gelegen selectiecriteria voldoen en dit in toepassing van de wet van 13 augustus 2011 en van het koninklijk besluit van 23 januari 2012. Zij zullen eerstdaags alle informatie met betrekking tot de opdracht, inclusief de limietdata, terugvinden op de website van e-Procurement.

Na de selectiefase zullen de gekozen kandidaten het lastenboek toegestuurd krijgen. Landsverdediging plant de verzending van het bestek aan de geselecteerde kandidaten in juli. Op dat ogenblik moet het lastenboek zijn voltooid en zal het niet meer worden gewijzigd. De geselecteerde firma’s zullen een redelijke termijn krijgen om een offerte in te dienen. De gunning van de opdracht is gepland tegen eind 2013.

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, ik heb vorige keer in de commissie ook al gevraagd om inzage te krijgen in het lastenboek.

Ik heb er alle begrip voor dat er nu in een publieke vergadering weinig details kunnen worden gegeven om niet te worden geconfronteerd met misbruik van regels met betrekking tot opdrachten of deloyale concurrentie. Dat zou evenwel moeten kunnen in een commissie met gesloten deuren; daar dient zo’n commissie toch voor. Ik zal u zeggen waarom ik heel graag inzage wil krijgen in het lastenboek. Dat is omdat het vorige lastenboek de A330 heeft opgeleverd, waar toch wel een en ander mis mee was.

Ten eerste, de A330 was onderbenut. De contracten werden aangepast en de vlieguren werden verminderd, van 1 500 naar 1 150.

Ten tweede, wij weten ondertussen ook dat het toestel onderbezet is. Het heeft een maximumcapaciteit van 263 passagiers. Over de jaren heen had het een gemiddelde bezetting van slechts 39 passagiers of 15 %.

Ten derde, het is een enorm duur toestel. In 2010 en 2011 heeft het ons 11,6 miljoen euro gekost.

Ten vierde, het is ook veel te groot om zonder problemen een bocht te nemen of ergens te parkeren. Het kan bijvoorbeeld niet op elk militair vliegveld terecht, enkel op heel grote, goed uitgeruste vlieghavens.

Ten vijfde, het was een vliegtuig dat vloog voor een maatschappij die op de Europese zwarte lijst stond. Belgische ondernemingen werden uitgesloten en de ervaringsdeskundigen werden er onvoldoende bij betrokken.

Het was precies belangrijk om een heel mooi regeringsvliegtuig te hebben, een Belgische Air Force One, zoals ik de vorige keer al zei. Dat leek belangrijker dan een vliegtuig voor militaire taken. De regering zat er met gemiddeld 46 passagiers in, op 263 plaatsen, en heeft acht vluchten gemaakt. Dat waren eigenlijk vier uitstapjes, want men zat er niet langer dan zes uur in.

Ik las dat u alvast kiest voor een kleiner toestel, een narrow-body, zoals bleek uit een Belga-bericht, maar ik vrees dat men weer op dezelfde manier te werk zal gaan en dat er weer niet gekozen zal worden voor een juist toestel voor Defensie. Daarom zou ik heel graag inzage krijgen in het lastenboek in de commissie Legeraankopen

Minister Pieter De Crem: Ten eerste, wat de procedure betreft, het lastenboek kan worden ingezien in de commissie Legeraankopen. Ik heb daarmee geen enkel probleem, rekening houdend met de geheimhouding die aan die commissie is verbonden.

Let op, in de commissie Legeraankopen is er geen opportuniteitscontrole. Het is niet aan de hand daarvan dat men kan zeggen dat het een goede of slechte keuze is. Wij maken met Landsverdediging alleen maar de goede keuzes. Ik moet dus wel eens de werking van de commissie Legeraankopen in het juiste daglicht stellen. Dat is geen commissie waarin men kan zeggen dat het geen goede aankoop is. De vraag is gewoon of de procedure gevolgd werd.

Ten tweede, het contract dat betrekking had op de A330M is een succes over heel de lijn. Wij zijn afgestapt van de dramatische beeldvorming die er was bij de oude toestellen A310, die een heel specifiek motortype hadden, om de haverklap defect waren en heel wat imagoschade veroorzaakten, al dan niet gewild.

Ten derde, het toestel heeft gevlogen van bij de aanvang, behoudens een kinderziekte, in januari 2009, als ik mij niet vergis. Het toestel heeft veel gevlogen in het kader van pooling and sharing en doet dat nu nog meer. Er werd ons gevraagd om het aan te bieden in het EATC. Het brengt buitenlandse troepen en goederen ter plaatse op een ongelooflijk doeltreffende manier, waardoor het eigenlijk overbevraagd aan het worden is.

Ten slotte, ik meen dat deze formule een goede formule is. Het toestel kan immers worden ingezet als officieel vliegtuig van de regering en als vliegtuig voor Landsverdediging, maar tevens in het raam van NAVO-opdrachten of Europese opdrachten. De vliegcapaciteit en de actieradius van de A330 waren een ongelooflijke troef. Een lange actieradius zal ook een voorwaarde zijn voor de nieuwe toestellen.

Wat het landen op militaire luchthavens betreft, de meeste militaire luchthavens zijn geschikt voor het toestel, en andersom. Dit toestel vliegt bijvoorbeeld rechtstreeks op Kaboel. Het brengt onze militairen en die van andere ISAF-landen rechtstreeks naar de luchthaven van Kaboel, wat vroeger niet mogelijk was.

Als dit toestel niet kan landen op een militaire luchthaven, vraag ik mij af waar ter wereld de A400M zal kunnen landen.

Tot daar enige kanttekeningen.

Karolien Grosemans (N-VA): Op Kleine Brogel kan het toestel niet landen, meen ik.

Minister Pieter De Crem: Mevrouw, zeg tegen uw informant dat hij zijn lintmeter moet gebruiken: Kleine Brogel heeft na Ursel één van de langste landingspistes in België. Het toestel kan er dus zeker landen. Er is zelfs capaciteit om een AWACS-toestel te laten landen. Dus de A330, die een veel betere stijg- en landingscapaciteit heeft, kan er zeker landen. Wat u zegt, klopt gewoon niet.

Karolien Grosemans (N-VA): Mijnheer de minister, het probleem is niet het landen maar het taxiën. De A330 is in Melsbroek al eens op zijn zij beland omdat er niet voldoende plaats was om te draaien. De vleugel bleef bijna in een hangar hangen.

Minister Pieter De Crem: Wie maakt u dat eigenlijk allemaal wijs? Dat vraag ik mij echt af!

Karolien Grosemans (N-VA): Zulke zaken staan ook in de krant. Maar goed, ik heb mijn punt gemaakt, de A330 is onderbenut, onderbezet, en vandaar ook veel te duur. Ik hou het echter positief. Ik ben enorm blij dat ik het lastenboek kan inzien in de commissie voor de Legeraankopen. Daar zal ik al mijn technische vragen kunnen stellen.

Minister Pieter De Crem: Men kan de toekomst nooit voorspellen. De eerste twee jaren van mijn mandaat werd ik om de haverklap geconfronteerd met vragen over de twee A330’s. Die konden hun werk niet doen, die stonden in panne, er scheelde altijd iets met die toestellen, maar dat was echt een overgangsperiode. De huidige formule is echt heel bruikbaar, en de moderne toestellen zijn overal inzetbaar, ook in EATC, wat niet het geval was toen wij het toestel hebben verworven, begin 2009. Nu is dat wel het geval. Kortom, ik meen dat dit alleen een positief verhaal kan zijn.